Elísabet KristínJökulsdóttir
Ljóð, örsögur, leikrit og skáldsögur úr lokuðu herbergi með opinni hurð.
Bækur
Ljóð, smásögur, örsögur, leikrit og skáldsögur. Veldu flokk eða raðaðu eftir ári.
Leikverk á sviði og í útvarpi
Verk sem voru sviðsett eða flutt en komu ekki út á bók.
- 1987
Stúlka á bar
Leiksvið
- 1991
Skilaboð til Dimmu
Leiksvið
- 1991
Örleikrit
Leiksvið
- 1992
Hörmungarsaga (eða konan með hugmyndirnar)
Leiksvið
- 1995
Mundu töfrana
Leiksvið
- 1995
Morðið í Dúkskoti
Leiksvið
- 1996
Sársauki áhorfenda
Leiksvið
- 1996
Smurningin
Leiksvið
- 1996
Allsnægtaborðið
Leiksvið
- 1998
Ég er snillingur
Leiksvið
- 1998
Maður gefur konu eld í sígarettu og maður biður konu um mjólk út í kaffið
Útvarpsleikrit
- 1999
Laufey
Leiksvið
Leikgerð skáldsögunnar frá sama ári.
- 2000
Hreingerningin
Leiksvið
- 2000
Tvær konur að tala um þriðju konuna
Útvarpsleikrit
- 2001
Maður spyr konu hvað sé í matinn
Útvarpsleikrit
- 2001
Kona spyr mann hvað klukkan sé
Útvarpsleikrit
- 2001
Kona spyr mann hvað sé í sjónvarpinu
Útvarpsleikrit
- 2002
Íslands þúsund tár
Leiksvið
Frumsýnt í Nemendaleikhúsi Listaháskóla Íslands 26. janúar 2002; leikstjóri Steinunn Knútsdóttir.
- 2002
Rokstelpan
Dansverk
Dansverk; Elísabet skrifaði textann.
- 2022
Blóðuga kanínan
Leiksvið
Súrrealísk kómedía, endurfundin í safni Listaháskólans og frumsýnd í Tjarnarbíói 11. febrúar 2022. Tilnefnd til Grímunnar sem leikrit ársins.
Tímalína
Áfangar í lífi og starfi, frá 1958 til dagsins í dag.
- 1958
Fædd í Reykjavík
Elísabet Kristín Jökulsdóttir fæddist í Reykjavík 16. apríl 1958, dóttir Jóhönnu Kristjónsdóttur (1940–2017) blaðamanns og rithöfundar og Jökuls Jakobssonar (1933–1978) rithöfundar og leikskálds. Hún ólst upp á Seltjarnarnesi og í Reykjavík.
- um1966
Ár í Grikklandi
Fjölskyldan dvaldi í eitt ár í Grikklandi þegar Elísabet var barn — ferðalag sem hún vinnur úr löngu síðar í Límonaði frá Díafani (2024). Heimildir tímasetja ferðina á sjöunda áratuginn en nefna ekki árið.
- 1972–1988
Störf til sjós og lands
Afgreiðslustörf á BSÍ, starfsmaður á Kleppsspítala, blaðamaður á Tímanum og Þjóðviljanum, verkakona í frystihúsinu í Hnífsdal, módel við Myndlistarskólann í Reykjavík, ráðskona á Ströndum, háseti á bát, afleysingakennari og í byggingarvinnu.
- 1987
Stúdentspróf og fyrstu verðlaun
Elísabet lauk stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík, 29 ára. Sama ár hlaut hún 2. og 3. verðlaun í einþáttungasamkeppni Þjóðleikhússins, og fyrstu ljóð hennar og leikþáttur birtust í tímariti ungskálda.
- 1989
Dans í lokuðu herbergi
Fyrsta bók Elísabetar, ljóðabókin Dans í lokuðu herbergi, kom út — gefin út af höfundi sjálfum. Þar birtist sú symbólíska skáldskaparrödd sem síðan hefur fylgt henni.
- 1990
Eldhestur á ís á sviði
Eldhestur á ís var fyrsta leikverk Elísabetar sem sett var á svið. Leikhópurinn kallaði sig Eldhest og fékk húsaskjól á vegum Leikfélags Reykjavíkur; höfundur vann náið með leikstjóra og leikhópi.
- 2000–2006
Barátta gegn Kárahnjúkavirkjun
Elísabet hefur verið ötul baráttukona fyrir verndun íslenskrar náttúru og var framarlega í mótmælum gegn Kárahnjúkavirkjun. Árið 2003 greip hún hljóðnemann í innanlandsflugi og lýsti andstöðu sinni við virkjunina, og var meðal þeirra Íslendinga sem vitnað var í í umfjöllun Susan De Muth í The Guardian 29. nóvember 2003.
- 2002
Íslands þúsund tár í Nemendaleikhúsinu
Nemendaleikhús Listaháskóla Íslands frumsýndi Íslands þúsund tár í Smiðjunni við Sölvhólsgötu 26. janúar 2002. Leikstjóri: Steinunn Knútsdóttir. Leikmynd: Finnur Arnar Arnarsson ásamt nemendum í myndlistardeild. Dramatúrg: Magnús Þór Þorbergsson.
- 2003
Steinninn
Elísabet hlaut Steininn, verðlaun ritlistarhóps Kópavogs.
- 2004
The Secret-Face í Iðnó
Einleikurinn The Secret-Face (Blinda kindin), skrifaður á ensku, var frumsýndur í Iðnó. Pálína Jónsdóttir lék, Steinunn Knútsdóttir leikstýrði.
- 2005
Verðlaun Landsbankans fyrir Tilfinningatorg
Elísabet hlaut verðlaun Landsbankans fyrir hugmyndina að Tilfinningatorgi.
- 2008
Fjöruverðlaunin og BA-próf
Elísabet hlaut Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, fyrir Heilræði lásasmiðsins, og Rauðu hrafnsfjöðrina fyrir bestu kynlífslýsingu í íslenskum bókmenntum 2007. Sama ár lauk hún BA-prófi í sviðslistum frá Listaháskóla Íslands; lokaverkefnið, Mundu töfrana, var sýnt í Kassanum í Þjóðleikhúsinu í maí.
- 2015
Fjöruverðlaunin í annað sinn
Elísabet hlaut Fjöruverðlaunin fyrir ljóðabókina Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett. Hún hlaut einnig Lesendaverðlaun DV fyrir sömu bók og var tilnefnd til Menningarverðlauna DV.
- 2016
Framboð til forseta Íslands
Elísabet var í framboði til embættis forseta Íslands í kosningunum 25. júní 2016. Níu voru í kjöri; hún hlaut 1.280 atkvæði, eða 0,70% gildra atkvæða, og varð sjötta í röðinni. Skáld.is segir að hún hafi „gladdi margan með framgöngu sinni í kosningabaráttunni“.
- 2016
Tilnefning til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs
Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.
- 2018
Rithöfundasjóður Ríkisútvarpsins
Elísabet hlaut viðurkenningu úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins.
- 2018
Ahhh… Ástin er að halda jafnvægi
Leikhópurinn RaTaTam setti upp kabarett í Tjarnarbíói, unninn upp úr ljóðum og prósa Elísabetar: Ahhh… Ástin er að halda jafnvægi, nei fokk, ástin er að detta.
- 2020
Íslensku bókmenntaverðlaunin
Aprílsólarkuldi hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin 2020 í flokki fagurbókmennta. Úr umsögn dómnefndar: „Aprílsólarkuldi er tilfinningarík og ljóðræn frásögn um föðurmissi, ást, sorg og geðveiki.“
- 2021
Tilnefning til Fjöruverðlaunanna
Aprílsólarkuldi var tilnefnd til Fjöruverðlaunanna, bókmenntaverðlauna kvenna.
- 2022
Blóðuga kanínan frumsýnd
Blóðuga kanínan, súrrealísk kómedía um áföll og afleiðingar þeirra, var frumsýnd í Tjarnarbíói 11. febrúar 2022 af leikhópnum Fimbulvetri í samstarfi við MurMur. Leikstjóri: Guðmundur Ingi Þorvaldsson. Verkið var tilnefnt til Grímunnar sem leikrit ársins.
- 2022
Tilnefning til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs
Aprílsólarkuldi var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.
- 2024
Saknaðarilmur í Þjóðleikhúsinu
Unnur Ösp Stefánsdóttir samdi einleik upp úr Saknaðarilmi og Aprílsólarkulda; Björn Thors leikstýrði. Frumsýnt í Kassanum 15. febrúar 2024. Sýningin hlaut fjórar Grímur vorið 2024: sýning ársins, leikrit ársins, leikkona ársins og tónlist ársins, og var sýnd þriðja leikárið í röð.
Umsagnir
Úr umfjöllun gagnrýnenda um verkin.
Þau eru öll stutt, yfirleitt einungis tvær línur, en eru þó ekki hækur, frekar einskonar myndbrot sem raðast saman í eina óljósa heild, sem er einfaldlega ástin, saga af ást, eða lýsing á ást.
Aprílsólarkuldi er tilfinningarík og ljóðræn frásögn um föðurmissi, ást, sorg og geðveiki. Næmni Elísabetar Jökulsdóttur sem sést hefur í ljóðum hennar skilar sér vel í skáldsagnaforminu.
Sár reynsla og erfiður þroski búa að baki sögunni og mikið hugrekki þarf til að takast á við það og koma því í orð.
Þetta er frásögn um ást og geðveiki og huggun og hér er engum hlíft, en enginn heldur dæmdur. Hér dugir ekkert annað en miskunnarlaust hugrekki og heiðarleiki, þetta er magnþrungin lesning.
Líkt og er háttur Elísabetar þorir hún á meðan aðrir þegja. Hún er hispurslaus í lýsingum sínum og skefur hvergi utan af hlutunum.
Elísabet rýnir í veigamiklar bernskuminningar í gegnum töfra skáldskaparins. En eins og Límonaði frá Díafani sýnir fram á þá getur verið bæði sárt og erfitt að svipta dulu bernskuljómans af gömlum minningum og komast að því að þetta var ekki bara hunang á brauði og sólarstrendur.
Elísabet Kristín Jökulsdóttir er höfundur smárra bóka fremur en stórra skáldsagna með miklu magni af blaðsíðum og breiðum sögulegum lýsingum. Hún er fremur skáld augnabliksins en heilla æviskeiða.
Kannski má segja að Aprílsólarkuldi sé nokkurskonar syntesa af öllu því sem hún hefur skrifað áður.
Þótt óhugnaðurinn setji þannig svip sinn á ýmislegt sem Elísabet skrifar er húmorinn sjaldnast langt undan og ekki síður hárbeitt íronía sem er eitt af meginstílbrögðum hennar.
Óhætt er að segja að hún sé tilfinningaskáld sem segir: „þetta er ég.“
Blóðuga kanínan er sterk leikhúsupplifun. Brotakennd mynd af brotinni sál í leit að heilun og lausn.
Texti Elísabetar er hrár, ljóðrænn og harmrænn allt í senn. Hún dregur ekkert undan frekar en fyrri daginn.
Þýðingar
Verk sem komið hafa út í þýðingu, flokkuð eftir tungumáli. Brot fylgja þeim útgáfum sem þau hafa fundist í.
Danska02
Aprilsolskinskulde (noget helt særligt)2022
En fortælling om kærlighed, vanvid og trøst
Þýðing: Nanna Kalkar
Turbine, AarhusFrumverk Aprílsólarkuldi
Stúlka á bar I–III = Pige på en bar I–III1991
Þýðandi er ekki nafngreindur í neinni heimild.
Svenska02
Den kalla aprilsolen2021
Þýðing: John Swedenmark
Thorén & LindskogFrumverk Aprílsólarkuldi
Kärleken ett nervvrack2014
ingen dans við Fiskarstenen
Þýðing: Ylva Hellerud
Viti menn, ReykjavíkFrumverk Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett
Franska02
Solstice2015
Þýðing: Catherine Eyjólfsson
Éditions Érès, Toulouse
Níu laus blöð með myndum; texti á íslensku og frönsku.
Panorama de la poésie islandaise: 36 auteurs contemporains2021
Þýðing: Thór Stefánsson og Nicole Barrière
Éditions du Cygne, Paris
Val og kynning: Thór Stefánsson. Ekki er skráð hvaða ljóð Elísabetar birtast.
Enska02
Brushstrokes of Blue: The Young Poets of Iceland1994
Þýðing: David McDuff
Greyhound Press, London
Fimm prósaljóð eða örsögur í safnriti sem Páll Valsson ritstýrði.
The Child Who Received Compensation
Once upon a time there was a child whose parents were so perfect that they were always giving their child compensation. Yet no sticking-plaster was ever seen on this child. The child accepted the compensation gladly, but in the end suffered from greed, which appeared in an increased expression of self-torment on its face. To end the story I must add that when the child reached the years of maturity it had acquired that stubborn feeling that life owed it something.
Cold was that Beauty… Icelandic Nature Poetry2002
Þýðing: Bernard Scudder
Salka, Reykjavík
Safnrit í ritstjórn Helgu K. Einarsdóttur.
Þýska02
Wortlaut Island: Isländische Gegenwartsliteratur2000
Þýðing: Gudrun M. H. Kloes
Wirtschaftsverlag NW, Bremerhaven
Sjö prósatextar í safnriti í ritröðinni die horen; ritstjórar Franz Gíslason, Sigurður A. Magnússon og Wolfgang Schiffer.
Das Mädchen mit dem Seehund
Es war einmal ein kleines Mädchen, das hatte einen Seehund. Sie wohnte allein in einer Hütte am Strand, denn ihr Vater und ihre Mutter gingen im Krieg verloren. Das kleine Mädchen stellte das Sprechen ein und begann, sich etwas träumen zu lassen. Als sie einen Seehund traf, wußte sie nicht, ob dies in Wirklichkeit oder in der Phantasie geschah. Der Seehund wurde des kleinen Mädchens Freund. Dann starb sie, und der Seehund weinte und zog sie hinunter zum Meeresboden und beerdigte sie dort.
Die Horen 51:1 — Íslandshefti2006
Wirtschaftsverlag, Bremerhaven
Íslandshefti tímaritsins, þar sem Elísabet er meðal höfunda ásamt Sjón, Ingibjörgu Haraldsdóttur, Lindu Vilhjálmsdóttur og Kristínu Ómarsdóttur. Þýðandi hennar framlags er ekki tilgreindur.
Pólska01
Miłość – jeden kłębek nerwów2019
żaden taniec pod Rybią Skałą
Þýðing: Jacek Godek
e-sagi.pl, GdańskFrumverk Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett
Armenska01
Ástin ein taugahrúga — armensk útgáfa2021
Þýðing: Christina Kocharyan
Vogi-Nairi, StepanakertFrumverk Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett
Armenski titillinn er ekki umritaður í skrám; útgáfan er skráð undir íslenska titlinum.
Spænska01
Voces de Islandia II (micro-antología)2018
Þýðing: Hólmfríður Garðarsdóttir, Kristinn R. Ólafsson og Milton Fernando Gonzalez-Rodriguez
Milena Caserola, Buenos Aires
Elísabet er í höfundaskrá safnsins en ekki er skráð hvaða textar hennar birtast.
Myndir
Abstraktmyndir sem fylgja verkunum. Ýttu á mynd til að stækka.
Um Elísabetu

Elísabet Kristín Jökulsdóttir er skáld, leikskáld og sagnaskáld. Á rúmum þremur áratugum hefur hún sent frá sér á fjórða tug bóka — ljóð, örsögur, nóvellur, skáldsögur, bænabók og skáldævisögu — auk fjölda leikverka.
Elísabet Kristín Jökulsdóttir fæddist í Reykjavík 16. apríl 1958. Hún ólst upp á Seltjarnarnesi og í Reykjavík og dvaldi í eitt ár í Grikklandi sem barn — ferðalag sem hún sneri aftur til í Límonaði frá Díafani hálfri öld síðar. Foreldrar hennar voru Jóhanna Kristjónsdóttir blaðamaður og rithöfundur og Jökull Jakobsson rithöfundur og leikskáld, og bæði eiga þau sín rúm í höfundarverki dótturinnar: hann í Ísbirninum á Hótel Viktoría og Aprílsólarkulda, hún í Dauðanum í veiðarfæraskúrnum, Hvaða ferðalag er á þér? og Saknaðarilmi.
Leiðin að skrifunum lá ekki beint. Elísabet lauk stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1987, þá 29 ára, og hafði þá þegar unnið ýmis störf til sjós og lands: afgreiðslustörf á BSÍ, verið starfsmaður á Kleppsspítala, blaðamaður á Tímanum og Þjóðviljanum, verkakona í frystihúsinu í Hnífsdal, módel við Myndlistarskólann í Reykjavík, ráðskona á Ströndum, háseti á bát, afleysingakennari og í byggingarvinnu. Hún sótti námskeið í handritaskrifum hjá Kvikmyndasjóði, tók þátt í Höfundasmiðju Leikfélags Reykjavíkur og lauk síðar BA-prófi í sviðslistum frá Listaháskóla Íslands árið 2008.
Fyrsta bók hennar, ljóðabókin Dans í lokuðu herbergi, kom út árið 1989 — gefin út af höfundi sjálfum, eins og margar bækur hennar síðan. Á þeim rúmu þremur áratugum sem liðnir eru hefur hún sent frá sér á fjórða tug bóka: átta ljóðabækur, smásögur, örsögur, nóvellur, skáldsögur, barnabækur, bænabók og skáldævisögu, auk fjölda leikrita sem sett hafa verið upp hér á landi og erlendis. Hún hefur gert útvarpsþætti, sett upp listsýningar, framið gjörninga og teiknað myndirnar í eigin bækur.
Efniviðinn sækir hún að stærstum hluta í eigið líf: ástina, sorgina, geðhvörfin, fíknina, náttúruna og dansinn. Hún hefur skrifað um kvenlíkamann og kynverund kvenna af hreinskilni sem fáir íslenskir höfundar hafa leyft sér, og gert það jafnt með húmor og hárbeittri íroníu og með dýpstu alvöru. „Ég er að skrifa um myndina af mér til að öðlast sjálfstæði,“ segir hún sjálf um skrif sín — og bætir við: „Myndin af mér getur líka innihaldið myndina af þjóðinni.“
Elísabet hefur verið ötul baráttukona fyrir verndun íslenskrar náttúru og var framarlega í mótmælum gegn Kárahnjúkavirkjun. Árið 2016 bauð hún sig fram til forseta Íslands og gladdi margan með framgöngu sinni í kosningabaráttunni.
Hún hlaut Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, tvisvar: árið 2008 fyrir Heilræði lásasmiðsins og árið 2015 fyrir ljóðabókina Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett, sem einnig var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs. Árið 2020 hlaut skáldsagan Aprílsólarkuldi Íslensku bókmenntaverðlaunin. Verk hennar hafa verið þýdd á dönsku, sænsku, pólsku, frönsku, þýsku, ensku og armensku, og árið 2024 varð Saknaðarilmur að einleik í Þjóðleikhúsinu sem hlaut fjórar Grímur, þar á meðal sem sýning ársins.
Elísabet á þrjá uppkomna syni. Hún býr í Hveragerði.
Verðlaun
- 2020Íslensku bókmenntaverðlaunin, flokkur fagurbókmenntaAprílsólarkuldi
- 2018Viðurkenning úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins
- 2015Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvennaÁstin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett
- 2015Lesendaverðlaun DVÁstin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett
- 2008Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvennaHeilræði lásasmiðsins
- 2008Rauða hrafnsfjöðrin fyrir bestu kynlífslýsingu í bókmenntum 2007Heilræði lásasmiðsins
- 2005Verðlaun Landsbankans fyrir hugmyndina að Tilfinningatorgi
- 2003Steininn, verðlaun ritlistarhóps Kópavogs
- 19872. og 3. verðlaun í einþáttungasamkeppni Þjóðleikhússins
Tilnefningar
- 2022Bókmenntaverðlaun NorðurlandaráðsAprílsólarkuldi
- 2021FjöruverðlauninAprílsólarkuldi
- 2018MaístjarnanDauðinn í veiðarfæraskúrnum
- 2016Bókmenntaverðlaun NorðurlandaráðsÁstin ein taugahrúga
- 2015Menningarverðlaun DVÁstin ein taugahrúga
- 2000Menningarverðlaun DVLaufey
Samband
- Vefurelisabetjokulsdottir.is
- ÚtgefandiForlagið / JPV útgáfa, Fiskislóð 39, 101 Reykjavík
Réttindi og fyrirspurnir fjölmiðla fara í gegnum útgefanda.