Fara í innihald
Síðan 1989

Elísabet KristínJökulsdóttir

Skáld · Leikskáld · Sagnaskáld

Ljóð, örsögur, leikrit og skáldsögur úr lokuðu herbergi með opinni hurð.

Verkin

Bækur

Ljóð, smásögur, örsögur, leikrit og skáldsögur. Veldu flokk eða raðaðu eftir ári.

32 verk

Leikverk á sviði og í útvarpi

Verk sem voru sviðsett eða flutt en komu ekki út á bók.

  • 1987

    Stúlka á bar

    Leiksvið

  • 1991

    Skilaboð til Dimmu

    Leiksvið

  • 1991

    Örleikrit

    Leiksvið

  • 1992

    Hörmungarsaga (eða konan með hugmyndirnar)

    Leiksvið

  • 1995

    Mundu töfrana

    Leiksvið

  • 1995

    Morðið í Dúkskoti

    Leiksvið

  • 1996

    Sársauki áhorfenda

    Leiksvið

  • 1996

    Smurningin

    Leiksvið

  • 1996

    Allsnægtaborðið

    Leiksvið

  • 1998

    Ég er snillingur

    Leiksvið

  • 1998

    Maður gefur konu eld í sígarettu og maður biður konu um mjólk út í kaffið

    Útvarpsleikrit

  • 1999

    Laufey

    Leiksvið

    Leikgerð skáldsögunnar frá sama ári.

  • 2000

    Hreingerningin

    Leiksvið

  • 2000

    Tvær konur að tala um þriðju konuna

    Útvarpsleikrit

  • 2001

    Maður spyr konu hvað sé í matinn

    Útvarpsleikrit

  • 2001

    Kona spyr mann hvað klukkan sé

    Útvarpsleikrit

  • 2001

    Kona spyr mann hvað sé í sjónvarpinu

    Útvarpsleikrit

  • 2002

    Íslands þúsund tár

    Leiksvið

    Frumsýnt í Nemendaleikhúsi Listaháskóla Íslands 26. janúar 2002; leikstjóri Steinunn Knútsdóttir.

  • 2002

    Rokstelpan

    Dansverk

    Dansverk; Elísabet skrifaði textann.

  • 2022

    Blóðuga kanínan

    Leiksvið

    Súrrealísk kómedía, endurfundin í safni Listaháskólans og frumsýnd í Tjarnarbíói 11. febrúar 2022. Tilnefnd til Grímunnar sem leikrit ársins.

Æviatriði

Tímalína

Áfangar í lífi og starfi, frá 1958 til dagsins í dag.

  1. 1958

    Fædd í Reykjavík

    Elísabet Kristín Jökulsdóttir fæddist í Reykjavík 16. apríl 1958, dóttir Jóhönnu Kristjónsdóttur (1940–2017) blaðamanns og rithöfundar og Jökuls Jakobssonar (1933–1978) rithöfundar og leikskálds. Hún ólst upp á Seltjarnarnesi og í Reykjavík.

  2. um1966

    Ár í Grikklandi

    Fjölskyldan dvaldi í eitt ár í Grikklandi þegar Elísabet var barn — ferðalag sem hún vinnur úr löngu síðar í Límonaði frá Díafani (2024). Heimildir tímasetja ferðina á sjöunda áratuginn en nefna ekki árið.

  3. 19721988

    Störf til sjós og lands

    Afgreiðslustörf á BSÍ, starfsmaður á Kleppsspítala, blaðamaður á Tímanum og Þjóðviljanum, verkakona í frystihúsinu í Hnífsdal, módel við Myndlistarskólann í Reykjavík, ráðskona á Ströndum, háseti á bát, afleysingakennari og í byggingarvinnu.

  4. 1987

    Stúdentspróf og fyrstu verðlaun

    Elísabet lauk stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík, 29 ára. Sama ár hlaut hún 2. og 3. verðlaun í einþáttungasamkeppni Þjóðleikhússins, og fyrstu ljóð hennar og leikþáttur birtust í tímariti ungskálda.

  5. 1989

    Dans í lokuðu herbergi

    Fyrsta bók Elísabetar, ljóðabókin Dans í lokuðu herbergi, kom út — gefin út af höfundi sjálfum. Þar birtist sú symbólíska skáldskaparrödd sem síðan hefur fylgt henni.

  6. 1990

    Eldhestur á ís á sviði

    Eldhestur á ís var fyrsta leikverk Elísabetar sem sett var á svið. Leikhópurinn kallaði sig Eldhest og fékk húsaskjól á vegum Leikfélags Reykjavíkur; höfundur vann náið með leikstjóra og leikhópi.

  7. 20002006

    Barátta gegn Kárahnjúkavirkjun

    Elísabet hefur verið ötul baráttukona fyrir verndun íslenskrar náttúru og var framarlega í mótmælum gegn Kárahnjúkavirkjun. Árið 2003 greip hún hljóðnemann í innanlandsflugi og lýsti andstöðu sinni við virkjunina, og var meðal þeirra Íslendinga sem vitnað var í í umfjöllun Susan De Muth í The Guardian 29. nóvember 2003.

  8. 2002

    Íslands þúsund tár í Nemendaleikhúsinu

    Nemendaleikhús Listaháskóla Íslands frumsýndi Íslands þúsund tár í Smiðjunni við Sölvhólsgötu 26. janúar 2002. Leikstjóri: Steinunn Knútsdóttir. Leikmynd: Finnur Arnar Arnarsson ásamt nemendum í myndlistardeild. Dramatúrg: Magnús Þór Þorbergsson.

  9. 2003

    Steinninn

    Elísabet hlaut Steininn, verðlaun ritlistarhóps Kópavogs.

  10. 2004

    The Secret-Face í Iðnó

    Einleikurinn The Secret-Face (Blinda kindin), skrifaður á ensku, var frumsýndur í Iðnó. Pálína Jónsdóttir lék, Steinunn Knútsdóttir leikstýrði.

  11. 2005

    Verðlaun Landsbankans fyrir Tilfinningatorg

    Elísabet hlaut verðlaun Landsbankans fyrir hugmyndina að Tilfinningatorgi.

  12. 2008

    Fjöruverðlaunin og BA-próf

    Elísabet hlaut Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, fyrir Heilræði lásasmiðsins, og Rauðu hrafnsfjöðrina fyrir bestu kynlífslýsingu í íslenskum bókmenntum 2007. Sama ár lauk hún BA-prófi í sviðslistum frá Listaháskóla Íslands; lokaverkefnið, Mundu töfrana, var sýnt í Kassanum í Þjóðleikhúsinu í maí.

  13. 2015

    Fjöruverðlaunin í annað sinn

    Elísabet hlaut Fjöruverðlaunin fyrir ljóðabókina Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett. Hún hlaut einnig Lesendaverðlaun DV fyrir sömu bók og var tilnefnd til Menningarverðlauna DV.

  14. 2016

    Framboð til forseta Íslands

    Elísabet var í framboði til embættis forseta Íslands í kosningunum 25. júní 2016. Níu voru í kjöri; hún hlaut 1.280 atkvæði, eða 0,70% gildra atkvæða, og varð sjötta í röðinni. Skáld.is segir að hún hafi „gladdi margan með framgöngu sinni í kosningabaráttunni“.

  15. 2016

    Tilnefning til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs

    Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.

  16. 2018

    Rithöfundasjóður Ríkisútvarpsins

    Elísabet hlaut viðurkenningu úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins.

  17. 2018

    Ahhh… Ástin er að halda jafnvægi

    Leikhópurinn RaTaTam setti upp kabarett í Tjarnarbíói, unninn upp úr ljóðum og prósa Elísabetar: Ahhh… Ástin er að halda jafnvægi, nei fokk, ástin er að detta.

  18. 2020

    Íslensku bókmenntaverðlaunin

    Aprílsólarkuldi hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin 2020 í flokki fagurbókmennta. Úr umsögn dómnefndar: „Aprílsólarkuldi er tilfinningarík og ljóðræn frásögn um föðurmissi, ást, sorg og geðveiki.“

  19. 2021

    Tilnefning til Fjöruverðlaunanna

    Aprílsólarkuldi var tilnefnd til Fjöruverðlaunanna, bókmenntaverðlauna kvenna.

  20. 2022

    Blóðuga kanínan frumsýnd

    Blóðuga kanínan, súrrealísk kómedía um áföll og afleiðingar þeirra, var frumsýnd í Tjarnarbíói 11. febrúar 2022 af leikhópnum Fimbulvetri í samstarfi við MurMur. Leikstjóri: Guðmundur Ingi Þorvaldsson. Verkið var tilnefnt til Grímunnar sem leikrit ársins.

  21. 2022

    Tilnefning til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs

    Aprílsólarkuldi var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.

  22. 2024

    Saknaðarilmur í Þjóðleikhúsinu

    Unnur Ösp Stefánsdóttir samdi einleik upp úr Saknaðarilmi og Aprílsólarkulda; Björn Thors leikstýrði. Frumsýnt í Kassanum 15. febrúar 2024. Sýningin hlaut fjórar Grímur vorið 2024: sýning ársins, leikrit ársins, leikkona ársins og tónlist ársins, og var sýnd þriðja leikárið í röð.

Það sem hefur verið skrifað

Umsagnir

Úr umfjöllun gagnrýnenda um verkin.

Þau eru öll stutt, yfirleitt einungis tvær línur, en eru þó ekki hækur, frekar einskonar myndbrot sem raðast saman í eina óljósa heild, sem er einfaldlega ástin, saga af ást, eða lýsing á ást.
Úlfhildur DagsdóttirBókmenntavefurinn 2003VængjahurðinLesa umfjöllunina
Aprílsólarkuldi er tilfinningarík og ljóðræn frásögn um föðurmissi, ást, sorg og geðveiki. Næmni Elísabetar Jökulsdóttur sem sést hefur í ljóðum hennar skilar sér vel í skáldsagnaforminu.
Dómnefnd Íslensku bókmenntaverðlaunannaÍslensku bókmenntaverðlaunin 2021AprílsólarkuldiLesa umfjöllunina
Sár reynsla og erfiður þroski búa að baki sögunni og mikið hugrekki þarf til að takast á við það og koma því í orð.
Steinunn Inga ÓttarsdóttirSkáld.is 2020AprílsólarkuldiLesa umfjöllunina
Þetta er frásögn um ást og geðveiki og huggun og hér er engum hlíft, en enginn heldur dæmdur. Hér dugir ekkert annað en miskunnarlaust hugrekki og heiðarleiki, þetta er magnþrungin lesning.
Freyr EyjólfssonHerðubreið 2020AprílsólarkuldiLesa umfjöllunina
Líkt og er háttur Elísabetar þorir hún á meðan aðrir þegja. Hún er hispurslaus í lýsingum sínum og skefur hvergi utan af hlutunum.
Jóna Guðbjörg TorfadóttirSkáld.is 2023SaknaðarilmurLesa umfjöllunina
Elísabet rýnir í veigamiklar bernskuminningar í gegnum töfra skáldskaparins. En eins og Límonaði frá Díafani sýnir fram á þá getur verið bæði sárt og erfitt að svipta dulu bernskuljómans af gömlum minningum og komast að því að þetta var ekki bara hunang á brauði og sólarstrendur.
Þóra Sif GuðmundsdóttirBókmenntavefurinn 2024Límonaði frá DíafaniLesa umfjöllunina
Elísabet Kristín Jökulsdóttir er höfundur smárra bóka fremur en stórra skáldsagna með miklu magni af blaðsíðum og breiðum sögulegum lýsingum. Hún er fremur skáld augnabliksins en heilla æviskeiða.
Jón Özur SnorrasonBókmenntavefurinn 2021Lesa umfjöllunina
Kannski má segja að Aprílsólarkuldi sé nokkurskonar syntesa af öllu því sem hún hefur skrifað áður.
Jón Özur SnorrasonBókmenntavefurinn 2021AprílsólarkuldiLesa umfjöllunina
Þótt óhugnaðurinn setji þannig svip sinn á ýmislegt sem Elísabet skrifar er húmorinn sjaldnast langt undan og ekki síður hárbeitt íronía sem er eitt af meginstílbrögðum hennar.
Soffía Auður BirgisdóttirRitið 19:1 2019Lesa umfjöllunina
Óhætt er að segja að hún sé tilfinningaskáld sem segir: „þetta er ég.“
Soffía BjarnadóttirBókmenntavefurinn 2005Lesa umfjöllunina
Blóðuga kanínan er sterk leikhúsupplifun. Brotakennd mynd af brotinni sál í leit að heilun og lausn.
Þorgeir TryggvasonÚr glerhúsinu 2022Blóðuga kanínanLesa umfjöllunina
Texti Elísabetar er hrár, ljóðrænn og harmrænn allt í senn. Hún dregur ekkert undan frekar en fyrri daginn.
Sigríður JónsdóttirFréttablaðið 2022Blóðuga kanínanLesa umfjöllunina
Á öðrum tungum

Þýðingar

Verk sem komið hafa út í þýðingu, flokkuð eftir tungumáli. Brot fylgja þeim útgáfum sem þau hafa fundist í.

Danska02

  • Aprilsolskinskulde (noget helt særligt)2022

    En fortælling om kærlighed, vanvid og trøst

    Þýðing: Nanna Kalkar

    Turbine, AarhusFrumverk Aprílsólarkuldi

  • Stúlka á bar I–III = Pige på en bar I–III1991

    Þýðandi er ekki nafngreindur í neinni heimild.

Svenska02

  • Den kalla aprilsolen2021

    Þýðing: John Swedenmark

    Thorén & LindskogFrumverk Aprílsólarkuldi

  • Kärleken ett nervvrack2014

    ingen dans við Fiskarstenen

    Þýðing: Ylva Hellerud

    Viti menn, ReykjavíkFrumverk Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett

Franska02

  • Solstice2015

    Þýðing: Catherine Eyjólfsson

    Éditions Érès, Toulouse

    Níu laus blöð með myndum; texti á íslensku og frönsku.

  • Panorama de la poésie islandaise: 36 auteurs contemporains2021

    Þýðing: Thór Stefánsson og Nicole Barrière

    Éditions du Cygne, Paris

    Val og kynning: Thór Stefánsson. Ekki er skráð hvaða ljóð Elísabetar birtast.

Enska02

  • Brushstrokes of Blue: The Young Poets of Iceland1994

    Þýðing: David McDuff

    Greyhound Press, London

    Fimm prósaljóð eða örsögur í safnriti sem Páll Valsson ritstýrði.

    The Child Who Received Compensation

    Once upon a time there was a child whose parents were so perfect that they were always giving their child compensation. Yet no sticking-plaster was ever seen on this child. The child accepted the compensation gladly, but in the end suffered from greed, which appeared in an increased expression of self-torment on its face. To end the story I must add that when the child reached the years of maturity it had acquired that stubborn feeling that life owed it something.

  • Cold was that Beauty… Icelandic Nature Poetry2002

    Þýðing: Bernard Scudder

    Salka, Reykjavík

    Safnrit í ritstjórn Helgu K. Einarsdóttur.

Þýska02

  • Wortlaut Island: Isländische Gegenwartsliteratur2000

    Þýðing: Gudrun M. H. Kloes

    Wirtschaftsverlag NW, Bremerhaven

    Sjö prósatextar í safnriti í ritröðinni die horen; ritstjórar Franz Gíslason, Sigurður A. Magnússon og Wolfgang Schiffer.

    Das Mädchen mit dem Seehund

    Es war einmal ein kleines Mädchen, das hatte einen Seehund. Sie wohnte allein in einer Hütte am Strand, denn ihr Vater und ihre Mutter gingen im Krieg verloren. Das kleine Mädchen stellte das Sprechen ein und begann, sich etwas träumen zu lassen. Als sie einen Seehund traf, wußte sie nicht, ob dies in Wirklichkeit oder in der Phantasie geschah. Der Seehund wurde des kleinen Mädchens Freund. Dann starb sie, und der Seehund weinte und zog sie hinunter zum Meeresboden und beerdigte sie dort.

  • Die Horen 51:1 — Íslandshefti2006

    Wirtschaftsverlag, Bremerhaven

    Íslandshefti tímaritsins, þar sem Elísabet er meðal höfunda ásamt Sjón, Ingibjörgu Haraldsdóttur, Lindu Vilhjálmsdóttur og Kristínu Ómarsdóttur. Þýðandi hennar framlags er ekki tilgreindur.

Pólska01

  • Miłość – jeden kłębek nerwów2019

    żaden taniec pod Rybią Skałą

    Þýðing: Jacek Godek

    e-sagi.pl, GdańskFrumverk Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett

Armenska01

  • Ástin ein taugahrúga — armensk útgáfa2021

    Þýðing: Christina Kocharyan

    Vogi-Nairi, StepanakertFrumverk Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett

    Armenski titillinn er ekki umritaður í skrám; útgáfan er skráð undir íslenska titlinum.

Spænska01

  • Voces de Islandia II (micro-antología)2018

    Þýðing: Hólmfríður Garðarsdóttir, Kristinn R. Ólafsson og Milton Fernando Gonzalez-Rodriguez

    Milena Caserola, Buenos Aires

    Elísabet er í höfundaskrá safnsins en ekki er skráð hvaða textar hennar birtast.

Höfundurinn

Um Elísabetu

Abstrakt blekmynd í stað ljósmyndar af Elísabetu.
Abstraktmynd í stað ljósmyndar.

Elísabet Kristín Jökulsdóttir er skáld, leikskáld og sagnaskáld. Á rúmum þremur áratugum hefur hún sent frá sér á fjórða tug bóka — ljóð, örsögur, nóvellur, skáldsögur, bænabók og skáldævisögu — auk fjölda leikverka.

Elísabet Kristín Jökulsdóttir fæddist í Reykjavík 16. apríl 1958. Hún ólst upp á Seltjarnarnesi og í Reykjavík og dvaldi í eitt ár í Grikklandi sem barn — ferðalag sem hún sneri aftur til í Límonaði frá Díafani hálfri öld síðar. Foreldrar hennar voru Jóhanna Kristjónsdóttir blaðamaður og rithöfundur og Jökull Jakobsson rithöfundur og leikskáld, og bæði eiga þau sín rúm í höfundarverki dótturinnar: hann í Ísbirninum á Hótel Viktoría og Aprílsólarkulda, hún í Dauðanum í veiðarfæraskúrnum, Hvaða ferðalag er á þér? og Saknaðarilmi.

Leiðin að skrifunum lá ekki beint. Elísabet lauk stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1987, þá 29 ára, og hafði þá þegar unnið ýmis störf til sjós og lands: afgreiðslustörf á BSÍ, verið starfsmaður á Kleppsspítala, blaðamaður á Tímanum og Þjóðviljanum, verkakona í frystihúsinu í Hnífsdal, módel við Myndlistarskólann í Reykjavík, ráðskona á Ströndum, háseti á bát, afleysingakennari og í byggingarvinnu. Hún sótti námskeið í handritaskrifum hjá Kvikmyndasjóði, tók þátt í Höfundasmiðju Leikfélags Reykjavíkur og lauk síðar BA-prófi í sviðslistum frá Listaháskóla Íslands árið 2008.

Fyrsta bók hennar, ljóðabókin Dans í lokuðu herbergi, kom út árið 1989 — gefin út af höfundi sjálfum, eins og margar bækur hennar síðan. Á þeim rúmu þremur áratugum sem liðnir eru hefur hún sent frá sér á fjórða tug bóka: átta ljóðabækur, smásögur, örsögur, nóvellur, skáldsögur, barnabækur, bænabók og skáldævisögu, auk fjölda leikrita sem sett hafa verið upp hér á landi og erlendis. Hún hefur gert útvarpsþætti, sett upp listsýningar, framið gjörninga og teiknað myndirnar í eigin bækur.

Efniviðinn sækir hún að stærstum hluta í eigið líf: ástina, sorgina, geðhvörfin, fíknina, náttúruna og dansinn. Hún hefur skrifað um kvenlíkamann og kynverund kvenna af hreinskilni sem fáir íslenskir höfundar hafa leyft sér, og gert það jafnt með húmor og hárbeittri íroníu og með dýpstu alvöru. „Ég er að skrifa um myndina af mér til að öðlast sjálfstæði,“ segir hún sjálf um skrif sín — og bætir við: „Myndin af mér getur líka innihaldið myndina af þjóðinni.“

Elísabet hefur verið ötul baráttukona fyrir verndun íslenskrar náttúru og var framarlega í mótmælum gegn Kárahnjúkavirkjun. Árið 2016 bauð hún sig fram til forseta Íslands og gladdi margan með framgöngu sinni í kosningabaráttunni.

Hún hlaut Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, tvisvar: árið 2008 fyrir Heilræði lásasmiðsins og árið 2015 fyrir ljóðabókina Ástin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett, sem einnig var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs. Árið 2020 hlaut skáldsagan Aprílsólarkuldi Íslensku bókmenntaverðlaunin. Verk hennar hafa verið þýdd á dönsku, sænsku, pólsku, frönsku, þýsku, ensku og armensku, og árið 2024 varð Saknaðarilmur að einleik í Þjóðleikhúsinu sem hlaut fjórar Grímur, þar á meðal sem sýning ársins.

Elísabet á þrjá uppkomna syni. Hún býr í Hveragerði.

Verðlaun

  • 2020Íslensku bókmenntaverðlaunin, flokkur fagurbókmenntaAprílsólarkuldi
  • 2018Viðurkenning úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins
  • 2015Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvennaÁstin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett
  • 2015Lesendaverðlaun DVÁstin ein taugahrúga: enginn dans við Ufsaklett
  • 2008Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvennaHeilræði lásasmiðsins
  • 2008Rauða hrafnsfjöðrin fyrir bestu kynlífslýsingu í bókmenntum 2007Heilræði lásasmiðsins
  • 2005Verðlaun Landsbankans fyrir hugmyndina að Tilfinningatorgi
  • 2003Steininn, verðlaun ritlistarhóps Kópavogs
  • 19872. og 3. verðlaun í einþáttungasamkeppni Þjóðleikhússins

Tilnefningar

  • 2022Bókmenntaverðlaun NorðurlandaráðsAprílsólarkuldi
  • 2021FjöruverðlauninAprílsólarkuldi
  • 2018MaístjarnanDauðinn í veiðarfæraskúrnum
  • 2016Bókmenntaverðlaun NorðurlandaráðsÁstin ein taugahrúga
  • 2015Menningarverðlaun DVÁstin ein taugahrúga
  • 2000Menningarverðlaun DVLaufey

Samband